Een hondvriendelijke én ecologische tuin, dat kan!

Indi als pup in onze achtertuin

Recent kreeg ik de volgende vraag op facebook: ‘Heb je tips voor mij voor leuke hondvriendelijke (en hondproof) planten? Wij zijn gek op tuinieren maar de twee berners walsen alles kapot’. Een herkenbaar probleem :) Wij hebben zelf ook een hond, iets minder groot en zwaar dan een Berner Sennenhond, maar toch moet ik rekening houden met wat ik in de tuin wel en niet kan aanplanten. Het is echter niet zo dat hondenbezitters hun tuin alleen maar kunnen inrichten met tegels of gras. Met onderstaande tips creëer je een tuin die zowel voor jou als je hond een prettige plek biedt en waar je óók nog de biodiversiteit mee ondersteunt.

Ken je hond ;)

Een eerste stap naar een hondvriendelijke tuin, is in kaart brengen wat jouw hond nodig heeft en welke uitdagingen je verwacht (of al hebt) in je tuin. Houdt jouw hond van zoomies maken en walst hij daarbij door de perken? Ligt je hond graag in het zonnetje? Zijn er planten waar je hond dol op is? (Die van mij gaat altijd graag in allerlei type zegges liggen, van die stevige gras achtige planten). Knabbelt je hond aan planten? Of is het een echte graver? Antwoorden op dit soort vragen, maken al snel duidelijk wat jouw tuin nodig heeft om het zowel voor je hond leuk te maken, als om de planten in leven te houden. Veel honden zullen heel blij zijn met een grasveldje waar ze mogen ravotten. Mijn eigen hond vind het heerlijk om in wat hoger gras te gaan liggen als ze even wil uitrusten. Het eerste wat mijn oppas border collie doet als ze bij mij de tuin in mag, is door het gras rollen. En de labrador van de buren springt direct in mijn vijver als ze even de kans krijgt... Dus schrijf eens op, wat wil jouw hond graag vinden in de tuin?

Een 'zandbak', speciaal voor de hond!

Er zijn natuurlijk ook veel honden die dol zijn op graven! En laat je dat nou net niet in je grasveld of bloemenborder willen hebben... Je hond afleren in je tuin te graven is een grote uitdaging. Veel makkelijker is om een plek in te richten waar het mag, waar je hond zelfs uitgenodigd wordt om even lekker los te gaan! Een zandplek is daarvoor het makkelijkst, want zand nodigt uit tot graven. Een 'bak' is daarvoor niet eens echt nodig of van toegevoegde waarde, want de meeste enthousiastelingen gooien het zand toch wel over de rand. De grootte van de zandplek pas je aan op de graafgewoontes van je hond. Als je veel ruimte hebt, hoef je je niet druk te maken om het zand dat in de rondte vliegt. In kleinere tuinen is een zandplek in een hoek een goede locatie, zodat er in ieder geval al twee muren het zand binnen de perken houden. Daarnaast zul je af en toe wat zand van je planten moeten schudden. Wil je geen zand in je tuin, dan kan een plek met open losse aarde ook prima functioneren als graafplek.

Het beschermen van je planten

Op sommige plekken mag je hond wel komen, op andere plekken wil je liever dat je hond wegblijft. Maar leg hem dat maar eens uit 😉 Rent je hond als een zot door de bloemperken, probeer dan mee te denken met de route van je hond. Op plekken waar hij of zij tegengehouden moet worden, kun je struiken zetten die de planten er achter beschermen tegen denderende poten. Of een mooie grote zwerfkei, die de route van je hond wat bijstuurt! Wat ook kan helpen is het aanleggen van verhoogde plant- en bloembedden om kwetsbare planten te beschermen tegen honden. De hoogte stem je af op de springcapaciteiten van je hond. Blijft er daarnaast toch een plek waar je hond steevast de planten plat walst, kies dan voor planten die tegen een stootje kunnen. Planten als Grote weegbree (Plantago major), Gewone brunel (Prunella vulgaris) en Kruipend zenegroen (Ajuga reptans) houden je tuin groen en komen zo weer overeind na beschadiging. Brunel en Kruipend zenegroen bloeien bovendien mooi met kleine paarse bloemetjes waar allerlei insecten van profiteren. Planten met veel uitlopers zoals Bosaardbei (Fragaria vesca), vormen een ruime kolonie, waardoor een paar beschadigde planten niet meteen in lege plekken resulteren. En wat dacht je van een veldje paardenbloemen?! Ecologisch geweldig, en zoals veel mensen weten, niet te slopen. Hij komt altijd weer terug! Maak gebruik van dit soort 'woekeraars' en omarm hun koppigheid als je je tuin groen en stevig wil houden.

Giftige planten die je hond niet mag tegenkomen

Bij het kiezen van planten voor je hondvriendelijke tuin, moet je goed letten op de giftigheid van bepaalde soorten. Vooral als jouw hond het fijn vindt om af en toe aan de planten te knabbelen. Populaire tuinplanten die je NIET in je hondvriendelijke tuin moet zetten zijn Taxus (Taxus baccata), Vingerhoedskruid (Digitalis purpurea), Lelietje-van-dalen (Convallaria majalis), Rhododendron en azalea (Rhododendron spp.) en Oleander (Nerium oleander) omdat deze ernstige vergiftiging kunnen veroorzaken. Daarnaast zou ik ook wegblijven van Laurierkers (Prunus laurocerasus), Hortensia (Hydrangea spp.), Klimop (Hedera helix), Blauwe regen (Wisteria sinensis en floribunda), Narcis (Narciissus spp.) Tulp (Tulipa spp.), Hyacint (Hyacinthus orientalis), Kerstroos (Helleborus spp.) en Buxus (Buxus sempervirens). Een druif is ook geen goed idee. Hoewel de plant weinig kwaad kan, vormen afgevallen druiven bij inname een reëel risico op acuut nierfalen.

NB. Heeft een hond van een giftige plant gegeten, bel dan direct de dierenarts. Houd een foto of plantennaam bij de hand en laat de hond niet zelf braken.

Veilige klimplanten met ecologische waarde

Er zijn niet heel veel inheemse klimmers, en degene die er zijn, zijn helaas vrijwel allemaal niet veilig voor honden. De enige inheemse optie is de rozenfamilie. De planten zijn niet giftig voor honden, maar de wilde (ecologisch waardevolle!) varianten hebben wel doorns. Rozen met open bloemen waarbij de meeldraden zichtbaar zijn, hebben het meest ecologische waarde voor insecten zoals bijen en vlinders. Kies bijvoorbeeld Hondsroos (Rosa canina) (What's in a name :D), Bosroos (Rosa arvensis) of Egelantier (Rosa rubiginosa). Alle drie zijn het struikenrozen waarvan je de lange, jonge takken goed kunt leiden langs een hekwerk of pergola. Zoek je een klimmer zonder doorns, kijk dan eens naar de Gewone Jasmijn (Jasminum officinale) of de Toscaanse Jasmijn (Trachelospermum jasminoides). Beiden niet inheems, maar wel met enige voedselwaarde voor bestuivende insecten.

Vul je bloemenborder met deze hondvriendelijke planten

Op de plekken waar je hond niet frequent doorheen dendert, maar je gewoon mooie hondvriendelijke bloeiende planten wil neerzetten, komen deze inheemse toppers zeker in aanmerking:

• Beemdooievaarsbek (Geranium pratense): bescherm ze tijdelijk na aanplant. Wanneer ze eenmaal een mooie wortelkluit gevormd hebben, kunnen ze tegen een stootje en bloeien ze uitbundig met mooie paarse bloemen.

• Ruig klokje (Campanula trachelium): ook een stevige vaste plant die het niet meteen opgeeft als een bloemsteel een keer beschadigd raakt. Goed voor klokjesbijen en bloeit met een van de grootste klokjes van de klokjesfamilie

• Muskuskaasjeskruid (Malva moschata): zeer groeikrachtige, langdurig bloeiende plant die zich makkelijk uitzaait en daardoor altijd wel weer ergens in je tuin de kop opsteekt.

• Grote tijm (Thymus pulegioides): zeer aantrekkelijk voor bestuivers en een prachtige bodembedekker voor in zonneborders.

Een hond en een vijver?

Een vijver is een must voor een ecologische tuin, maar of een vijver en een hond ook goed samengaan ligt een beetje aan de hond. Zelf heb ik een kleine vijver in mijn stadstuin aangelegd met behulp van een voorgevormde vijverbak van marktplaats. Vijverfolie geeft een mooier resultaat en meer ontwerp opties, maar wordt makkelijk geperforeerd door hondennagels en dan zit je met een lek. Heb je een hond die echt van zwemmen houdt, dan is een ecologische vijver niet zo’n goed idee (tenzij je een heeeele grote vijver aanlegt). De waterplanten en waterdiertjes worden ernstig verstoord wanneer een grote hond in een kleine vijver springt. Gelukkig wil mijn hond alleen zo nu en dan een slokje nemen en staat ze hooguit met haar pootjes aan de rand van de vijver. Dat kan mijn kleine vijver nog wel aan.

Pesticiden en ander gif

Uiteraard gebruik je in een ecologische tuin geen pesticiden om plagen en ziektes te bestrijden, want dit is funest voor al het minder zichtbare leven in je tuin. Als je een hond hebt, komt daar nog eens bij dat het voor je hond ook heel ongezond is om tussen de pesticiden te struinen. Tot dusver allemaal vrij voor de hand liggend. Maar wist je dat jouw hond ook gif in je tuin (en in het park) kan achterlaten? I know, slecht nieuws… maar je kunt de effecten minimaliseren. Als je hond behandeld wordt tegen teken en vlooien, draagt je hond gifstoffen bij zich in zijn/haar vacht die vrijkomen met verloren haren en ontlasting. Zo heeft de vogelbescherming onderzocht en ontdekt dat anti-vlooien en anti-teken middelen een belangrijke factor vormen in de koolmezensterfte omdat mezen graag honden- en kattenharen gebruiken als nestmateriaal. (Lees ook: https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/anti-vlooiengif-schadelijk-voor-vogels). Zorg dus dat je haren (na het borstelen!) en ontlasting altijd uit je tuin (en het openbaar groen) verwijderd.

Denk ook aan andere dieren

Naast het creëren van een hondvriendelijke omgeving, is het belangrijk om je tuin af en toe hondvrij te houden, zodat wilde dieren kunnen genieten van de ruimte. Houd je hond zo nu en dan binnen, zodat vogels en andere dieren zich veilig voelen in je tuin. Hang vogelhuisjes en andere dierverblijven op rustige plekjes in je tuin. Doornstruiken zoals meidoorn, hulst of vuurdoorn bieden beschutte verstopplekken voor egels, bunzings en kleinere dieren terwijl je hond (en ook de kat van de buren) vanzelf afstand houden.

Door goed na te denken over de plantkeuze en de indeling van je tuin, kun je dus een heerlijke ruimte creëren waar zowel jij als je hond(en) van kunnen genieten. En wilde dieren zullen je tuin nog steeds frequent bezoeken.