3 planten die er leuk uitzien, maar ecologisch bijna niks doen

Ik hoor het zo vaak. “We hebben de tuin helemaal insectvriendelijk gemaakt.” Mijn oren spitsen zich meteen. Leuk! Vertel! En dan komt het… “We hebben allemaal bloemen gekocht bij [het lokale tuincentrum, vul maar in]. Petunia’s, geraniums, van alles.”

Huil huil.

Want ja, het bloeit en het ziet er vrolijk uit. Maar voor insecten is het vaak net zo interessant als een leeg buffet. Mooie borden, geen eten.

Dat is precies waar het misgaat in heel veel tuinen. We verwarren “bloemen” met “ecologische waarde”. Terwijl dat echt twee totaal verschillende dingen zijn.

Dus laten we eens drie klassiekers onder de loep nemen. Planten die veel neer worden gezet in Nederlandse tuinen, maar waar de natuur bar weinig aan heeft.

1. Hortensia

De koningin van de keurige voortuin. Grote bollen, pastelkleuren, altijd netjes. Iedereen kent ze. Maar als je er een keer wat langer naar kijkt, zie je het al: er komt niets op af. De grote bloemschermen bestaan vaak uit steriele sierbloemen. Mooi om te zien, maar zonder nectar of stuifmeel waar insecten iets mee kunnen. Je ziet er zelden bijen of vlinders op, omdat er simpelweg niks te halen valt. Het is een beetje alsof je een restaurant binnenloopt en alleen plastic fruit op tafel ziet liggen. Leuk decor, maar je loopt toch weer naar buiten.

2. Petunia

De balkonbakfavoriet. Overal te koop, zelfs in de supermarkt, groeit snel, bloeit uitbundig en dus vaak ingezet in “insectvriendelijke” plannen.

Ik hoorde laatst iemand enthousiast vertellen over haar insectentuintje vol petunia’s. Ze bedoelde het echt goed, dat maakt het extra zuur. We doen ons best, maar krijgen verkeerde planten aangereikt. Want petunia’s zijn meestal ver doorgekweekt, gericht op kleur, grootte, houdbaarheid maar niet op ecologie. Voor veel insecten zijn ze moeilijk toegankelijk of simpelweg niet interessant. Het resultaat: een zee van bloemen, maar weinig leven.

3. Geranium (pelargonium)

Tussen de ene geranium en de andere zit een belangrijke nuance. De echte inheemse ooievaarsbek (Geranium pratense) is juist wél waardevol. Maar de bekende rode balkongeranium waar we allemaal mee zijn opgegroeid, dat is een ander verhaal.

Ook hier zie je weer dat doorgekweekte uiterlijk. Veel bloem, weinig inhoud. Ze trekken nauwelijks bestuivers aan en dragen eigenlijk niet bij aan het ecosysteem in je tuin.

Ze zijn er vooral voor ons, niet voor de rest.

Waarom dit een probleem is

We hebben steeds minder ruimte voor natuur. Tuinen worden dus steeds belangrijker als leefgebied voor insecten, vogels en allerlei andere fauna. Als die tuinen dan vol staan met planten waar niks op leeft, missen we een enorme kans. En het gaat niet alleen om een paar bijtjes minder: Insecten vormen de basis van het hele systeem. Minder insecten betekent minder voedsel voor vogels, minder bestuiving, minder biodiversiteit.

Een tuin kan dus óf een levend ecosysteem zijn, óf een soort decorstuk. En dat verschil zit vaak in de plantenkeuze.

Wat werkt dan wél?

Tijd voor het goede nieuws. Het is eigenlijk heel simpel: Kies inheemse planten.

Dat zijn planten die hier van nature voorkomen en waar Nederlandse insecten al duizenden jaren op afgestemd zijn. Denk aan soorten als wilde marjolein, knoopkruid, beemdkroon, wilde peen en ga zo maar door. Zet daar een paar vierkante meter van neer en je ziet meteen verschil. Het zoemt, het fladdert, het leeft.

En misschien nog wel belangrijker: koop ze bij kwekers (eventueel online) die zich richten op echte, onbewerkte soorten. Geen opgepompte cultivars, geen “bijvriendelijk” labeltje zonder inhoud, maar gewoon de oorspronkelijke plant.

Dat vraagt inderdaad iets meer moeite dan even snel langs het tuincentrum rijden. Maar als je toch tijd en geld steekt in je tuin, dan wil je toch ook dat het ergens toe leidt?

Tot slot

Je hoeft echt niet meteen je hortensia’s eruit te trekken… maar als ik moet kiezen tussen een plant die er leuk uitziet en een plant waar het van gaat leven, dan weet de hortensia bij mij hoe laat het is.

Het helpt enorm om je bewust te zijn van wat je plant. “Bloei” betekent helaas niet automatisch "goed voor insecten".

Met een paar slimme keuzes kun je van je tuin ineens een plek maken waar van alles gebeurt. Dat is uiteindelijk toch veel leuker dan alleen maar kijken naar bloemen waar verder niets mee gebeurt.